DZIEŃ PIĄTY

 

 

Dzień piąty (27 czerwca) jest również przywołaniem doświadczenia granicznego. W wydarzeniu festiwalowym zestawiamy ze sobą różne perspektywy patrzenia na problematykę śmierci i umierania, różne sposoby celebrowania odejścia: WSCHODNI (wschodnia Polska i Gruzja), wspólnotowy, oparty na sile tradycji i środkach wypracowanych przez pokolenia, oraz ZACHODNI – podejmujący zindywidualizowany eksperyment asystowania przy umieraniu. Będziemy zadawać pytania o to, gdzie sami jesteśmy, do którego rytuału nam bliżej, gdzie przebiega granica między artystycznym eksperymentem a przekroczeniem, czy możliwe jest tworzenie osobistych obrzędów. 

 

godzina 18.30, „IBSEN: GHOSTS” – spektakl Markus&Markus (Niemcy), Teatr Lalek PLECIUGA , spektakl dla widzów dorosłych

godzina 21, Jarzębina (Kocudza) i Riho Ensemble (Gruzja), koncert, kościół św. Jana Ewangelisty (ul. Św. Ducha 9)

godzina 22, Muzyczna Łąka Spoiw, Łąka Kany

 

Puste noce to stary, prawdopodobnie przedchrześcijański obrzęd, w trakcie którego cała społeczność schodziła się, by towarzyszyć zmarłemu w noc przed pogrzebem. Potrzeba, by gromadzić się nocą wokół ciała, wspólnie spędzać czas zawieszenia, odwróconego porządku, w którym − jak wierzono − „tu” już go nie było, a „tam” jeszcze nie dotarł, była silniejsza niż zakazy kościoła, zwalczającego ten obrzęd od czasów średniowiecza. Nie na tyle jednak silna, by puste noce wytrzymały próbę ostatnich dziesięcioleci. Jedna ze śpiewaczek, zapytana przeze mnie o to, dlaczego właściwie prowadzi od lat nocne spotkania na Kaszubach odpowiedziała: „Bo chyba się zmarłemu ten czas należy, prawda?”.

Czy człowiek współczesny, pozbawiony starych wzorców staje całkiem bezradny wobec największego tabu ponowoczesnej cywilizacji? Czy wykształca jednak inne, alternatywne sposoby towarzyszenia? Czy wypracowane przez pokolenia tradycje można zastąpić nowymi? Wreszcie: czy istnieje możliwość, by odnaleźć łączniki, spoiwa, mosty na styku pozornie opozycyjnych perspektyw, narracji, światopoglądów? Między tradycyjnym a nowoczesnym, indywidualnym a zbiorowym, wschodnim a zachodnim? 

Zestawienie radykalnego niemieckiego teatru, który towarzyszył w ostatnich tygodniach życia 81-letniej Margot, posługującego się nowoczesnym językiem, uderzającym w mity funkcjonujące w zbiorowościach z najstarszymi pieśniami pogrzebowymi prezentowanymi w unikalnej formie dialogu polskiego jednogłosu z archaiczną polifonią gruzińską może wydawać się ryzykowne. Mam nadzieję, że pozwoli jednak rzucić więcej światła, poszerzyć zarówno widzom, jak i samym artystom złożony kontekst postrzegania i przeżywania tego szczególnego czasu. A poza tym: czy fenomen ostatniego z rytuałów przejścia nie wyraża się  najpełniej właśnie w napięciu między misterium grozy i fascynacji?  

Rafał Foremski

TIMELINE: DEADLINE

W ramach jubileuszowej, XX edycji festiwalu Spoiwa Kultury powołujemy nowy cykl TIMELINE, którego celem jest prezentacja polskich i niemieckich dzieł kultury teatralnej i muzycznej w zaskakujących konstelacjach i zderzeniach (połączonych wspólnym tematem, ale wyróżniających się diametralnie inną strategią artystyczną bądź formą). 

Inauguracyjna edycja TIMELINE: DEADLINE poświęcona jest tematowi śmierci –  największemu tabu współczesnej cywilizacji, najtrudniejszemu z rytuałów przejścia. W obrębie jednego dnia festiwalowego proponujemy zestawienie dwóch krańcowo różnych sposobów spojrzenia na to zagadnienie: z jednej strony operujący bardzo współczesnymi środkami teatralnymi spektakl “IBSEN: GHOSTS” niemieckiego kolektywu teatralnego Markus&Markus, poświęcony dylematowi dotyczącemu prawa samostanowienia człowieka o własnej śmierci, z drugiej: wspólny koncert/spotkanie zespołu JARZĘBINA oraz gruzińskiej grupy RIHO ENSEMBLE, poświęcone starym tradycjom i pieśniom pogrzebowym. 

 

Spektakl „IBSEN: GHOSTS” pokazany zostanie dzięki wsparciu Goethe-Institut.

Projekt „TIMELINE: DEADLINE" dofinansowano ze środków FWPN.

powrót